Barışı çocuklara nasıl anlatacağız?

Cevaplanması zor bir soru. Sorunun cevabı barışın hangi anlamını, hangi çocuğa, ne amaçla anlatacağımıza göre şekillenebilir elbette.

Yabancı dillerde barış üzerine hazırlanmış kitaplara baktığınızda çocuğun kendisiyle, çevresiyle barış halinde olması ve uyum içinde olmasını tema edinen birçok yayın olduğunu görebiliyoruz. Peace is an Offering (Barış Paylaşmaktır) böyle bir kitap örneğin.

Ancak iş ‘savaşın yokluğu’ şeklinde tanımlayacağımız barışa gelince biraz çetrefilli hale geliyor. Zira çocuğun özne olduğu ve savaşı anlatan resimli kitaplar bazen “savaş pornografisi” sınırında gezebiliyor. Burada çocuğun kendini kahramanla özdeşleştireceğini düşünürsek bu, çocuk için uygun görünmüyor.

Ancak panzerlerin çocukları hayattan kopardığı bir ülke burası. Haber bültenlerinin şiddet dolu olduğu, şiddet ve nefret dilinin çocukları kuşattığı bir ülke. Çocukları kitaptaki şiddetten korusak bile televizyonda her gün maruz kaldıklarını ne yapacağız? Burada bir çelişki ortada duruyor.
Paris Katliamı’ndan sonra gazeteler, televizyonlar katliam görüntülerine maruz kalan çocuklar için barış dilini hakim kılmak, anma süreçlerine çocukları dahil etmek, genelleme yapmamak ve düşmanlaştırmadan kaçınmak ekseninde metinler yayımladılar. Türkiye’de de benzeri çalışmalar ve çabalar yok değil ancak maalesef bu çalışmalar ana akımlaşamıyor.

Okumaya devam et “Barışı çocuklara nasıl anlatacağız?”

Çocuklar İçin Gökkuşağı Kitaplığı

Almanya, İngiltere, Amerika, Hollanda gibi çeşitli ülkelerin “Gökkuşağı Kitap Listeleri” bulunuyor. Bu listeler çocuklara heteronormatif olmayan anlatılar içeren kitapları bir araya getiriyor. Bu yazıda da heteronormatif olmayan bir çocuk kitabı nasıl olur sorusuna İngiltere Gökkuşağı Kitaplığı’ndan dört kitaba yakından bakarak cevap arayalım istiyorum. Yazıda bakmaya çalışacağımız kitaplar Sophie Beer’ın yazdığı “Love Makes a Familiy” (Aileyi Sevgi Kurar), Leslea Newman’dan “The Great Book of Families” (Ailelerin Büyük Kitabı), ve Mary Hoffman’ın yazdığı “Mommy, Mama and Me” (Anne, Anniş ve Ben) ve “Daddy, Papa, and Me” (Baba, Babiş ve Ben) kitapları. Okumaya devam et “Çocuklar İçin Gökkuşağı Kitaplığı”

2018’in Mutlaka Okunması Gereken Çocuk Kitapları

Bunlar da benim için 2018’i en iyi çocuk kitapları. Hepsinin basımı 2018 değil ama bizim karşılaşmamız bu yıl oldu. Eminim başkaları da vardır ve hepsi için daha uzun uzun yazmak isterdim ancak şimdilik küçük bir liste.

  • Nosotros – Paloma Valdivia – Notabene (+8 yaş ve belki de yetişkinler için)
  • Boşluk – Anna Llenas – Nesin Yayınevi (+5 yaş ve herkes)
  • Düşman – David Cali – Ginko (+8 yaş ve herkes)
  • Babam Yanımdayken – Soosh – KidzR (+ 4 yaş)
  • Floddertje – Annie M. G. Schmidt – Can Çocuk (+7 Yaş)
  • Canım Ağacım – Jacques Goldstyn – Can Çocuk (+7 Yaş)
  • İncelikli Şeyler – Germana Zullo – Desen Yayınları (+8 yaş ve belki de yetişkinler için)
  • Özgür – Emily Hughes – Taze Kitap (+4 Yaş)
  • Küçük Fare ile Kırmızı Duvar – Britta Teckentrup – Beta Kids (+7 Yaş)
  • Nohutçuk – David Cali – Mikado (+4 yaş)
  • Annem Uzayda – Ahmet Büke – Günışığı Kitaplığı (+7 Yaş)
  • Dalga – Suzy Lee – Meav (+4 yaş)
  • Gönül Kuşu – Michal Snunit – Mavi Bulut (herkes)
  • Korku – Francesca Sanna – Taze Kitap (+4 yaş)
  • Bedenim Bana Ait – Gergedan Yayınları (+5 Yaş)
  • Yazı Yazan İnekler – Doreen Cronin – Beyaz Balina Yayınları (+3 Yaş)

 

 

 

Çocuk Kitabı Seçerken

Çoğumuzun çocuklara kitap seçerken; şiddet içermesin, değerlerimize uygun olsun, öğretici olsun, cinsiyetçi olmasın şeklinde devam eden bir kriter listesi vardır sanırım. Kitap zihinlerimizde bilgi kaynağı olarak kodlandığından olsa gerek başka birçok şeyde titizlenmediğimiz kadar titizleniriz bu konuda. Öte yandan bu konudaki dikkatimizi aslında çocuğu doğrudan etkileyecek başka şeylere yönlendirmeyiz genelde. Örneğin birçok şiddet unsuru ve travmatik görüntüler içeren haberler, televizyon yayınları, bazı çizgi filmler veya hane içinde ya da sokak dediğimiz kamusal alanda gerçekleşen ve çocuğu etkileyebilecek cinsiyetçi, eşitsiz konuşmalar ve davranışlar bu dikkatin dışındadır.

Doğrudan çocuğu hedeflemeyen davranış ve içerikler çocuklarca algılan(a)mıyor diye düşünürüz biz yetişkinler. Çok yaygın bir davranış türü olarak çocuk sanki duymuyormuş gibi çocuğun yanında çocukla ilgili konuşmak bunun en iyi örneklerindendir. Oysa birçok çocuk yetişkinlerden çok daha dikkatlidir. Etraflarında olup biteni kendilerince algılar ve tanıklıklarını anlamlandırırlar. Okumaya devam et “Çocuk Kitabı Seçerken”

Zor bir konuyu çocuklara anlatmak: Mülteciler üzerine çocuk kitapları

Türkiye’de artık üç milyonun üzerinde mülteci ve sığınmacı bulunuyor. Çeşitli tehditlerden kaçarak Türkiye’ye göç etmiş mülteci ve sığınmacılara yönelik her gün birçok mit üretiliyor. Bu mitler ayrımcılığı, nefreti ve şiddeti körüklüyor. Birlikte yaşama dair üretilen bilgiler ise oldukça kısıtlı.

Oysa insanlar arasındaki farklılıkların ayrımcı bir şekilde yorumlanmasının ne kadar yetişkin dünyaya ait olduğunu 5 yaşındaki Jax ve Reddy’nin hikayesi bir kez daha kanıtladı. Kısa sürede yaygınlaşan hikâyeye göre biri beyaz biri de siyahi olan iki çocuk saçlarını aynı şekilde kestirerek öğretmenlerini kandırmaya karar verdiler. Böylece öğretmenlerinin onları ayırt edemeyeceğini düşünüyorlardı. Bu görünmeyen farkların bile ayrımcı öğelere dönüştüğü yetişkin dünya için oldukça ilginç bir örnek. Ve maalesef çocuklar da bu dünyaya adapte oldukça bu ayrımcı unsurları içselleştiriyorlar ve yetişkinler gibi davranmayı öğreniyorlar.

Göç ve mülteciler üzerine hazırlanmış, birlikte yaşama yardım edebilecek çocuk kitapları ise şunlar; Yolculuk, Taştan Adımlar ve Hoş Geldiniz. Okumaya devam et “Zor bir konuyu çocuklara anlatmak: Mülteciler üzerine çocuk kitapları”

Çocuk Kitaplığı

Çocuklar için kitaplar seçerken öğretici olması, cinsiyetçi olmaması, değerlerimizi yansıtması gibi birçok filtre ile hareket ediyoruz.  Kültürel ürünler olarak çocuk kitaplarının sistemin cinsiyetçi ve hiyerarşik değer sistemini içeriyor olması bu kaygıyı haklı olarak doğuruyor. Zira çocuk kitapçılarının, kırtasiyelerin ve marketlerin kitap bölümlerinde, en kolay ulaşılabilir yerlerde karşımıza çıkan kitaplar tam da bu örüntünün temsilcileri. Kız çocukları için prensesler, yemek ve kıyafet yapıştırmaları, oğlanlar için arabalar, kahramanlar ve artan bir biçimde çocuğun soyut algı düzeyi hesaba katılmadan hazırlanan dini yayınlar.

Diğer yandan ister sistem değerlerini taşısın, ister karşıt bir perspektifle yayına hazırlanmış olsun çocuk kitaplarında en çok karşımıza didaktiklik çıkıyor. Kitap öğrenmenin bir aracı olarak görüldüğünden, en radikal yayınlarda hatta çocuklar için hazırlanan felsefe serilerinde bile didaktik bir anlatım karşımıza çıkıyor.  Bu en temelde çocuğu, potansiyelini, yaratıcılığını, düş gücünü göz ardı etmekten kaynaklanıyor. Oysa eski masallar, otantik versiyonlar, deneyim aktarmak, kıssadan hisse vermek, vakit geçirmek, sosyalleşmek, uyarmak gibi birçok işleve sahiptir.

Bu işlevlerin izinden giderek çocuklar için düş gücü yüksek, keyifli ve eğlenceli bir kütüphane hazırlamak mümkün. Okumaya devam et “Çocuk Kitaplığı”

WordPress.com'da ücretsiz bir web sitesi ya da blog oluşturun.

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: