GECELERİ DE, SOKAKLARI DA, MEYDANLARI DA İSTİYORUZ!*

ist-08-03-2015-gece-yuruyusu-34-620x411Gündüz Vassaf “Cehenneme Övgü”[1] adlı kitabında gece ve gündüz arasındaki ayrışmadan bahseder ve bunu alaşağı edilmesi gereken bir durum olarak sunar. Gece ve gündüz Vassaf için birbirini tamamlayan bir döngünün parçası değil aksine zıt iki unsurdur. Gündüz; yasallığın ve meşruluğun alanıdır, aynı zamanda tek düze, sıkıcı ve totaliterdir. Gece ise yasadışı, gayri meşru olanın aynı zamanda totaliter olana baş kaldırılan zamanıdır. Vassaf’a göre gündüz makbul ve makul işlerin yapıldığı zamana tekabül ederken, gece eğlencenin, zevk verici olanın, doğru ve ahlaki kabul edilmeyenin yapıldığı zamana denk gelir. Benzeri bir tersine çevirmeyi cennet ve cehennem arasında da yaparak cehennemi özgür ruhun meskeni olarak sunar.

Bu tersine çevirmenin bizim için anlamı, sorgulanamaz, genel geçer olarak varsaydığımız bazı kabulleri yeniden gözden geçirmemize bir kapı açmasıdır. Genel kabullerin yerli yerine oturttuğu birçok düzen bileşeninin ne kadar demokratik veya totaliter, özgürlükçü veya baskıcı, içerici veya dışlayıcı ve hakikatli olduğunu sorgulamaya açılan bir kapı.  Zira gündelik hayatımız bir sürü kabul ve ön kabulle kategorize ettiğimiz pek çok unsur üzerine kurulu: her sabah kalkıp işe gitmek, yaşı gelince evlenip çocuk sahibi olmak, makul ve makbul vatandaşlar olmak gibi… Birçok şeyin, hakikatte ne olduklarından bağımsız bir değer sistemi içinde bir yere konduğu ve buna göre bir muameleye maruz bırakıldığı açık. Bu yazının derdi kent ve mekânın cinsiyeti üzerinden bu kabullere ve onlara yüklenen değerlere bir miktar bakabilmek. Continue reading “GECELERİ DE, SOKAKLARI DA, MEYDANLARI DA İSTİYORUZ!*”

Reklamlar

Küçük Cadılar ve Prens Olmak İstemeyen Oğlanlar İçin Masallar

Masallar ve çocuk kitapları toplumsal cinsiyet rollerini öğrendiğimiz belkide en önemli kaynaklar. Hayallerimizi şekillendiren etkileri sebebiyle de yetişkin dünyamız üzerinde etkileri büyük. Eşitlikçi bir dünya düşü için ise hem çocukların hem yetişkinlerin  ne okuduğu pek önemli. Bu yüzden kendi kütüphanemden toplumsal cinsiyet rolleri ve eşitlikçi düşler için önerebileceğim bir kaç kitabı paylaşmak istedim.

0000000596202-11- Kıpır Kıpır:
Kıpır Kıpır taban tabana zıt iki kız kardeşin, Belinda ile Melisa’nın, öyküsünü anlatıyor. Belinda her zaman çok dikkatli, özenli ve zarif bir balerin. Oysa Melisa bale konusunda pek başarılı değil. Onun içinden daha özgürce dans etmek, rengarenk giyinmek geliyor. Kıpır kıpır hanım hanımcık kızlar olmamızı söyleyen kitapların aksine istediğimiz gibi olabileceğimizi anlatıyor.

Yazar: Ann Bonwill
Yayınevi: Marsık Kitap
Yaş: 3-6

 

0000000679655-12- Vesta Linnea:
Vesta Linnea serisinde Canavar Anne – Ay ışığında – Linnea Uyu Artık – Linnea ve Köpeği – Vesta Linnea ve Çok Üzgün kitapları var. Linnea’nın 5 kişilik ailesinde roller ve ilişkiler alışıldığın dışında ilerliyor. 3 kardeşin babaları ayrı örneğin veya anne bazen üzgün, bazen canavar (!). Vesta Linnea kitapları alışılmışın dışında aileler ve ilişkiler olabileceğini anlatıyor.

Yazar: Tove Appelgren, Salla Savolainen
Yayınevi: Büyülüfener
Yaş: +6

 

damdakiinek-kapak3- Damdaki İnek:
Damdaki inek kadın erkek rollerine ve emeğine ironik bir açıdan bakıyor! Hikayede Karısı Sian´dan daha çok çalıştığını düşünen çiftçi Shon bir günlüğüne birbirlerinin yerine geçip işleri değiştirmeyi teklif ediyor. Ancak günün sonunda Sion’un evde yaptığı işlerin hiç de o kadar kolay ve az olmadığını anlıyor. Hikaye aslında bu haliyle daha cesur bir sonu da hak ediyor.
Yazar: Eric Maddern
Yayınevi Mandolin
Yaş:3-6

 

12729314_1658446164418923_6678539029231678492_n4- Kül Prensi:
Kül Prensi küçük feministler ve her zaman teklif etmek zorunda kalan oğlan çocuklar için harika bir masal. Külkedisi hikayesindeki tüm öğeler Külprensi’nde ters yüz oluyor, hatta bu sefer kızlar teklif ediyor.

Yazar: Babette Cole
Yayınevi: Kuraldışı Çocuk
Yaş:3-6

 

 

frida-kahlo5- Anti prenses serisi: Frida Kahlo
Nota Bene’nin hazırladığı antiprenses serisinin ilk kitabı Frida Kahlo’nun hayatını anlatıyor. Kitap varoluşu, düşünceleri ve sanatıyla baştan başa devrimci bir kadın olan Frida Kahlo ile tanışmak, onun çocukluğu, okul hayatını ve sanat anlayışını öğrenmek için iyi bir fırsat.

Yazar: Nadia Fink – Fitu Saa
Yayınevi: NotaBene
Yaş:+6

 

 

0000000357452-16- Başka Bir Anne:
İnsanlar birbirine benzerler, benzemek isterler. Hatta farklı olmanın kötü olduğu söylenir hep. Başka Bir Anne kitabındaki anne ise kimsenin annesine benzemiyor. Onlar gibi giyinmiyor, onlar gibi davranmıyor. Kitap farklı ve özgün olmak üstüne eğlenceli bir anlatıya sahip.

Yazar: Sandra Albukrek – Seban, Leyla Navaro
Yayınevi: Can Çocuk
Yaş:3-6

 

 

0000000448175-17- Uyanış Öncesi Öyküleri:
Uyanış öncesi öyküleri Datruelo, Seksek Yıldızlar, Renkler, Uçmak, Aura ile Sohbet, Aşka Dair gibi küçük öykülerden oluşuyor. Öyküler belki biraz daha büyüklere masallar tadında.  En çok da toplumsal rollerle yaralanmış kadınlara şifa niteliğinde.

Yazar: Nunila Lopez, Myriam Cameros
Yayınevi:NotaBene
Yaş:+3

 

vejetaryen-kulkedisi8- Vejetaryen Külkedisi / Kitika Li Ber Tifikê Êdî Naxwaze Goştî Bixwe:
Külkedisi kendisini ancak ayakkabının ayağına olmasıyla tanıyan bir prense aşık!
Sindirella masalı kadınlara hep kalıplara uygun olma çağrısı yaptı. Vejetaryen Külkedisi kitabı da bu kalıplar içinde acı çeken külkedisinin isyanını anlatıyor. Kitabın Türkçe ve Kürtçe versiyonları bulunuyor. Kitap daha daha çok yetişkinlere masal niteliğinde.
Yazar: Nunila Lopez – Miriam Cameros
Yayınevi: Notabene
Yaş: +12

 

0000000439344-19- Mavi Kız Uzun Bir Yol:
Hep yolculuklara prensler, sultanlar, erkek kahramanlar çıktılar. Yollar gidip kahramanlık öyküleri yazdılar. Mavikız ve uzun yol’da ise kahramanımız Mavi Kız uzuuun bir yolculuğa çıkıyor.

Yazar: Şafak Özdemir
Yayınevi:YKY
Yaş:3-6

 

 

13599988_1709090142687858_8255252276713227666_n10- Masalını Terk Eden Prensesler:
Kitap  Muş Kadın Çatısı Derneği tarafından hazırlandı. Masalların sonları ise çocuklar tarafından tamamlandı. Masallar üstelik iki dilde; Türkçe ve Kürtçe. Masaların Türkçe versiyonuna buradan, Kürtçe versiyonuna ise buradan ulaşabilirsiniz

Yazar: Deniz Kaynak
Yayınevi: Muş Kadın Çatısı Derneği
Yaş:6-8

 

0000000635602-111 – Pamuk Prenses ve Yedi Kurbağa:
Kitap prenses ve beyaz atlı prens olmak istemeyen oğlan çocukları için harika bir ter yüz etme denemesi. Masalda güzellik, sevimlilik, iyilik ve kötülük kavramları ve mecburi bir son olarak evlilik de ters yüz ediliyor.

Yazar: Kelly Caswell, Gemma Cary
Yayınevi:Net Çocuk Yayınları
Yaş: 3-6

 

 

0000000620728-112- İsyankar Cadı:
Hep prenses ve peri olmayı istedik ama bir de dünyaya cadıların gözünden bakmanın zamanı gelmedi mi? Her zaman kötü resmedilen cadımız bu hale içerlemiş, üstelik dünyanın mevcut haline de kızmış durumda. Sahi o kadar peri varken dünya neden bu kadar kötü durumda? Bu duruma içerleyen cadımız isyan ediyor, isyan ettiği gibi de süpürgesini kapıp kötülükleri temizlemeye girişiyor.

Yazar: Enrique Perez Diaz, Enrique Martinez
Yayınevi: Yazılama
Yaş: 3-6

 

0000000228861-113- Ronja Haydut Kızı

Pippi Uzunçorap’ın yazarı Astrid Lindgren’in bir diğer kitabı Ronja’da başrol asi bir kız çocuğunda.

Kitapta iki haydut çetesinin rekabeti arasında Ronja’nın doğa, hayat ve ailesine dair keşifleri, onlarla mücadeleleri ve rakip çetenin oğluyla kurduğu kardeşlik anlatılıyor. Kitap boyunca fonda ormanın ve ağaçların şarkıları, doğanın ihtişamı hep size eşlik ediyor. Ronja’nın serüveni boyunca annesinin kızıyla kurduğu ilişki, şifacılığı, hayata karşı bilgeliği ise ışıldıyor, iç ısıtıyor. Özellikle onlu yaşlardaki çocuklar için Ronja bir kahraman adayı.
Yazar: Astrid Lindgren
Yayınevi: İthaki
Yaş: +8
kucukfeminist14- Küçük Feministin Kitabı
Küçük Feministin Kitabı eşitsizlikleri sorgulamaya başlamış 12-13 yaşlarındaki kız ve oğlan çocukları için iyi bir başlangıç kitabı. Kitap hem kadın mücadelesinden küçük kesitler sunuyor hem de gündelik hayattan örneklerle iktidar ve eşitsizlik gibi kavramları açıklıyor. Kitapta feminist mücadelenin kısa tarihiyle ve kadın düşünürlerin hikayeleriyle tanışmak mümkün. Kitabın bir diğer iyi yanı cinsiyet rollerini değiştirmek için okul ve ev hayatından küçük önerilerde bulunması.
Yazar: Sassa Buregren
Yayınevi: Güldünya Yayınları
Yaş:+8
0000000647368-1 15 – Küçük Kızlara Öğütler
Küçük Kızlara Öğütler kitabında Mark Twain küçük kızlara öğütler veriyor ama öğütleri biraz ironik! Twain öğütleriyle küçük kızların yetişkin iktidarıyla nasıl başa çıkabilecekleri konusunda ip uçları ve taktikler veriyor.
Yazar: Mark Twain
Yayınevi: Aylak Adam
Yaş: +3
pippi-uzunçorap_203743.jpg16 – Pippi Uzunçorap
Astrid Lindgren’in ilk kitabı ve serideki diğer iki kitabın ana karakteri. Pippi cesur, oldukça güçlü bir kız çocuğu. Annesi melek olduğundan, babası da bir gemi kazasında kaybolduktan sonra Okyanus Kralı olduğundan yalnız başına yaşıyor. Anne ve babası olmadığından Pippi’ye her akşam 7’de yatmak zorunda olduğunu söyleyen kimse yok. Ama bu sorun değil çünkü Pippi saat 10 gibi kendine yatma vaktini hatırlatıyor. Aslında atı ve bir maymun olan Bay Nilson’da ona eşlik ediyor.
Onun kadar güçlü ve onun kadar güzel yemek yapan bir çocuk daha yoktur herhalde yer yüzünde.
Pippi Uzunçorap, Pippi Uzunçorap Denize Açılıyor ve Pippi Uzunçorap Büyük Okyanus’ta serisi 8 yaşının üstündeki her çocuğun mutlaka okumasu gereken bir seri. Henüz okumayan yetişkinler de mutlaka okumalı.
Yazar: Astrid Lindgren
Yayınevi: Pegasus Yayınları
Yaş: 7+
Derleme SolFaSol Ağustos sayısı için yapılmıştır.
Derleyen: Hatice Kapusuz
Daha fazla çocuk kitabı için: Evvel Zaman Kitaplığı

11256541_10153008389633075_1957395193_nDert anlatmanın bin bir türlü yolu var, bir de derdimi iple,  şişle, renklerle, örgüyle anlatayım dedim, bunlar çıktı ortaya… Kimi şaşkın kimi heyecanlı, kimi bilmiş, kimi düşünceli… Sanki örerken birilerine kızdığım, bir şeye heyecanlandığım belliymiş gibi. Az biraz nefes almak için ipe örgüye sarılınca bir yandan rahatlamış buldum kendimi, bir yandan da yüz yıllardır bu toprakta ilmek ilmek halı dokuyan, çeyiz hazırlayan, çocuğuna bayramlık yetiştiren, perdesini, bohçasını işleyen kadınları düşündüm. Her bir ilmekte, her bir renkte susulan, boyun eğilen, içe atılan kaç dert vardı – var kim bilir. Her şeyi yoktan var etmek dışında yolu olmayan, tüm dünyası evi olan ama o ev içine başka başka dünyalar sığdıran kadınların dertleri ve düşleri…. Continue reading “Baykuşlar, el işleri ve düşündürdükleri”

kürtaj ve grev yasağına dair….

Kürtaj, grev yasağı ve diğerleri…*

Kemalist toplumsal mühendisliğin özellikle şehirli orta sınıf üzerindeki etkisi ve başarısı malum. Öte yandan muhafazakar kesimlerde yarattığı rahatsızlık da malum. AKP iktidarı tam da bu baskıcı ve elitist toplumsal mühendisliğe karşı özgürlükçü bir parti olarak sundu kendini. İki dönem boyunca bu sistemin sonucu olarak işaret ettiği kurum ve anlayışlara karşı savaş açtı, onlarla hesaplaştı,  yerlerinden etti. Bu politikaların tamamı da hem muhafazakar kesimler hem de kendisini özgürlükçü(!) tanımlayan gruplar tarafından oldukça sahiplenildi, sevinçle karşılandı.  Ne de olsa sine-i milletten kopup gelmiş bir partiydi AKP!

3. ustalık döneminde ise bu özgürlükçü yanılsamanın sınırlarına dayanmış durumdayız, artık yanlış anlaşılamayacak ve yorumlanamayacak derece net darbeler alıyor hak ve özgürlükler. Demokrasinin kendisi ise hak ve özgürlük kavramlarından özgürleşmiş salt bir temsiliyet sistemine dönüşmüş durumda. Kullanılan dil ve söylemin hoyratlığı da bunun cabası. Buna rağmen iktidar sahiplerinin ellerindeki araç ve mekanizmalar ihlal edilen her bir hak alanını birbirinden bağımsız ve özerk gösterme noktasında oldukça başarılı. Continue reading “kürtaj ve grev yasağına dair….”

Kadından kadına devri alem…

Hepimiz günün bir kısmını sosyal medya karşısında geçiriyoruz. yüzlerce haber, yorum ve görüntü bir tıklama uzaklığında artık. Öyle ki onlarca çeşitlilikte şey zihnimizden, gözümüzden ve kulağımızdan gelip geçiyor. Bazen içimiz saydamlaşıyor diye düşünüyorum. Çünkü bir çok şey iz bırakmadan gelip geçiyor içimizden.

Ama son dönemde denk geldiğim keyifli videolardan birinin öylesine gelip geçmesini istemedim, ve video tekrar tekrar izlediğim bir video haline geldi. Linkten izlenebilecek video kadının görünümündeki evrimden bir kesit sunuyor. http://www.youtube.com/watch?v=k5SjTvquNKg&feature=share

Kesit, zira başka coğrafyalarda, farklı katmanlarda ve farklı zaman dilimlerinde başka başka kadınlar ve görüntülerin var olduğunu biliyoruz. Aristokrat kadınlardan, savaşçı kadınlara uzayan bir hatta hem de.

Bir hat çizip erkeklere baktığımızda bu kadar çeşitlilik var mıdır bilemiyorum, daha doğrusu biliyoruz ki yok, en azından bu kadar radikal bir değişim. Continue reading “Kadından kadına devri alem…”

masallar ve kadın

Bir arkadaşım masallarda bile kadın olmak zor demişti, yok kurbayı öper, yok 100 yıl uyur, zehirli elmayı ısırır ve bir prens gelene kadar kurtulmaz başı beladan… ben de  o yüzden bir masal anlatayım istedim ona, bana ve bize…..

bir varmış bir yokmuş…zamanların birinde yaşlı bir  ormancı varmış. Bu ormancı ormanda gezerken dans edip eğlenen ve şarkı söyleyen maymunları görmüş. maymunlar dans edip şarkı söylerken mis kokulu şaraplar içiyorlarmış. Şarap öyle güzel kokuyormuş, öyle güzel kokuyormuş ki ve maymunlar o kadar keyifli görünüyormuş ki adamcağız  ne etmiş etmiş  şaraptan bir testi almayı başarmış. ormancı ormanda bunları yaşarken eşi de dere kenarında çamaşır yıkamaktaymış. İş bu ya neşeli serçelerin sesine takılmış kalmış o da kocası gibi. Serçeler neşeden cıvıl cıvıl şarkılar söylüyor, oyunlar oynuyor dans ediyorlarmış, ellerinde de mis kokulu içkiler. kadın da durur mu ne etmiş etmiş serçelerin içtiği mis kokulu şaraptan bir testi almış. karı koca birbirlerinden habersiz heyecanla eve koşmuş ve birbirlerine buldukları şarabı ikram etmişler. şaraptan bir yudum alır almaz adam başlamış serçeler gibi cıvıldayıp hophop oynamaya. Kadın da maymun gibi ağır ağır zıplayarak oynamaya başlamış. Derken yaşlı bir adam çıka gelmiş. Bakmış adamın serçe gibi kadının da maymun gibi raks ettiğine, hemen itiraz etmiş. böyle olmaz erkek erkek gibi ağır oynamalı kadın da serçe gibi hanım hanımcık oynamalıdır siz ne yapıyorsunuz burada… yaşlı çift o günü anlatınca da buluvermiş çözümü, “içtiğiniz şişeleri değiştirin erkek maymunların şarabından kadında serçelerin şarabından içmelidir”… ve o günden beridir ki kadınlar bir serçe gibi şen, hanım hanımcık raks ederlermiş erkekler de maymunlar gibi ağır ve erkekçe…   Continue reading “masallar ve kadın”

WordPress.com'da ücretsiz bir web sitesi ya da blog oluşturun.

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: